Συστημική παραπληροφόρηση για την απολιγνιτοποίηση (άρθρο)

Mε πρόσφατο άρθρο («Η λογική της απολιγνιτοποίησης») o Υφυπουργός Ενέργειας επιδόθηκε σε συστημική παραπληροφόρηση.

Για αποκατάσταση της πραγματικότητας οι πολίτες πρέπει να ξέρουν τα εξής:

1) Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ λιγνίτης χρησιμοποιήθηκε για ηλεκτροπαραγωγή στη δεκαετία του 1950, ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ. Μετά τις ενεργειακές κρίσεις του 1973 και 1979 οι κυβερνήσεις ΝΔ-Πασοκ αξιοποίησαν εντατικά τον ΕΛΛΗΝΙΚΟ λιγνίτη για λόγους αφενός ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ της χώρας και αφετέρου για ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ.

Είναι ΨΕΜΑ ότι η απολιγνιτοποίηση στην Ελλάδα πάει πίσω δεκαετίες! Το 2003 εντάχθηκε στο σύστημα ο ΑΗΣ Μελίτης και η λιγνιτική παραγωγή κορυφώθηκε το 2005, καθώς το 1996 ήρθε το φυσικό αέριο. Επειδή οι ποσότητες είχαν ρήτρα take or pay (πληρώνεις είτε κάψεις είτε όχι) και δίκτυα διανομής δεν είχαν ετοιμαστεί, το αέριο κατευθύνθηκε στην ηλεκτροπαραγωγή μέσω της ΔΕΗ και ιδιωτικών εταιρειών. O ΑΗΣ Μελίτης έμπαινε πρώτος στο σύστημα, «περιέργως» όμως από το 2007 αντιμετώπισε «πρόβλημα» εφοδιασμού με λιγνίτη. Ταυτόχρονα, όπως αναλυτικά περιγράφεται σε άρθρο του τ. Προέδρου της ΔΕΗ κ. Αθανασόπουλου, εφαρμόστηκαν «τεχνικές» στρέβλωσης της αγοράς, «εξασφαλίζοντας σε κάθε μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο μία περίοδο αποπληρωμής της επένδυσης περίπου οκτώ χρόνια, χωρίς να λειτουργεί καν η μονάδα!»( https://www.kathimerini.gr/opinion/755340/apeileitai-i-viosimotita-tis-dei/).

2) Η ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος βασίζεται ευλαβικά στην ισορροπία ανάμεσα στην προσφορά και στη ζήτηση ηλεκτρισμού. Εάν η προσφορά ηλεκτρισμού υπολείπεται της ζήτησης, το ρεύμα δεν φτάνει για όλους. Αλλά εάν υπάρχει υπερπροσφορά, για την οποία δεν υπάρχει αντίστοιχη ζήτηση, υπάρχει άμεσος κίνδυνος αποσταθεροποίησης του συστήματος και μπλακάουτ.

Το μερίδιο του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή συσχετίζεται με τις εκάστοτε ανάγκες σε «φορτίο βάσης» του ηλεκτρικού συστήματος (μονάδες που καλύπτουν σταθερά τουλάχιστον την ελάχιστη ζήτηση ηλεκτρισμού), καθώς και μέρος του «μεταβαλλόμενου» φορτίου (που μεταβάλλεται στη διάρκεια του 24ώρου). Το 2012 η λιγνιτική παραγωγή ήταν 54,5% των συνολικών αναγκών. Αλλά ενώ τον Ιανουάριο 2010, στο 33^ο συνέδριο της ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ, ο τότε Υφυπουργός Ενέργειας κ. Μανιάτης δήλωνε πως «Ο λιγνίτης θα εξακολουθεί να κατέχει τη δική του θέση στο μίγμα καυσίμου της Χώρας και ο σχεδιασμός της Κυβέρνησης είναι να εξαντληθούν τα ήδη ανοικτά λιγνιτικά πεδία, επενδύοντας σε νέες σύγχρονες Μονάδες αντιρρυπαντικής τεχνολογίας προς αντικατάσταση των παλαιών ρυπογόνων Μονάδων», τον Οκτώβριο 2010 δήλωνε στη Βουλή «βαδίζουμε, όσο πιο γρήγορα μπορούμε, σε μια άλλη κατεύθυνση: Πλήρης αντικατάσταση των περισσότερων μονάδων της ΔΕΗ που καίνε λιγνίτη με μονάδες ίδιας, ή ανάλογης δυναμικότητας που θα καίνε πια το πολύ πιο ευγενές καύσιμο, το φυσικό αέριο». Ενδιάμεσα μας είχαν βάλει στα μνημόνια.

3) Τον λιγνίτη ΔΕΝ τον αντικατέστησαν οι ΑΠΕ. Οι θερμικές μονάδες είναι «κατανεμόμενες» στον ημερήσιο ενεργειακό προγραμματισμό, ενώ αιολικά & φωτοβολταϊκά ΔΕΝ είναι «κατανεμόμενα» λόγω της τυχαιότητάς τους. Οι «κατανεμόμενες» μονάδες αντικαθίστανται ΜΟΝΟ με «κατανεμόμενες» μονάδες. Το φυσικό αέριο αντικατέστησε το λιγνίτη στην παραγωγή «φορτίου βάσης», ενώ αιολικά & φωτοβολταϊκά αντικατέστησαν το φυσικό αέριο στην παραγωγή «μεταβαλλόμενων φορτίων». Γι’ αυτό το «Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια & το Κλίμα» προβλέπει τη διατήρηση ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2050 πολλών μονάδων φυσικού αερίου. Ο ΑΔΜΗΕ θέλει πρώτα να αρχίσει να δουλεύει η νέα μονάδα φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη, πριν κλείσουν την Πτολεμαΐδα 5. Μέχρι το 2050 προβλέπεται να έχουμε 59,9GW φωτοβολταϊκών, χερσαίων και θαλάσσιων αιολικών, αλλά, ΌΛΕΣ ΑΥΤΕΣ ΟΙ «Α»ΠΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΈΛΛΗΝΕΣ: εδώ θα έχουμε ρεύμα κυρίως από φυσικό αέριο.

4) Η χρήση του άνθρακα μειώθηκε στην ΕΕ επειδή η Δυτική Ευρώπη ΔΕΝ ΕΧΕΙ πλέον (οικονομικά απολήψιμα) αποθέματα, γι’ αυτό και πολλές χώρες εισάγουν λιθάνθρακα. Αντίθετα, χώρες της Κεντρικής & Ανατολικής Ευρώπης έχουν. Η Πολωνία πρόσθεσε ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ μονάδα το 2021 (Turów 11 -Unit 7R)! Η Γερμανία το 2012, (ΒοΑ3, Neurath), και, μετά το κλείσιμο των πυρηνικών, τώρα τρέχει να προσθέσει μονάδες φυσικού αερίου. Στην Ελλάδα έχουμε ΚΑΙ αποθέματα ΚΑΙ ανοικτά ορυχεία ΚΑΙ σύγχρονες λιγνιτικές μονάδες. Αλλά, αν κάψουμε ΕΛΛΗΝΙΚΟ λιγνίτη, ΔΕΝ θα κάψουμε ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟ φυσικό αέριο.

5) Οι παλιές μονάδες των δεκαετιών 1970 & 1980 ήταν προγραμματισμένο να αντικατασταθούν με νέες: το επενδυτικό πρόγραμμα της ΔΕΗ το 2008 έλεγε για ...

ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ 98.4 ΝΕΑ ΚΡΗΤΗ: «Ενεργειακά εγκλήματα στην στρατηγική ασφάλειας της Ελλάδας» (ηχητικό)

Με αφορμή το πρόσφατο άρθρο μου «Μύθοι & αλήθειες για τη λιγνιτική μονάδα Πτολεμαΐδα 5» βρέθηκα  το πρωί της Τρίτης 5/5/2026 καλεσμένος του δημοσιογράφου Γιώργου Σαχίνη, στο ραδιόφωνο 98.4 του Ηρακλείου Κρήτης.

Ολόκληρο το ηχητικό της συζήτησης μπορείτε να ακούσετε πιο  κάτω. 

Στη συζήτηση ανέφερα για το πώς μέσα στην κρίση τιμών του φυσικού αερίου από το 2021 η κυβέρνηση επιδότησε τους παρόχους ηλεκτρισμού  με έσοδα από το  φόρο CO2, για το πώς η διορισμένη από την κυβέρνηση διοίκηση ΔΕΗ έτρεξε να φέρει την απολιγνιτοποίηση αντί για το 2028 στον Αύγουστο 2021, για το πώς συγκεκριμένες ενέργειες πλήττουν ευθέως την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

 

Ιδιαίτερα είχα την ευκαιρία να επισημάνω, με αφορμή τη νέα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ, ότι εκτάσεις χιλιάδων στρεμμάτων που, με νόμο της κυβέρνησης Σημίτη πέρασαν στις λιγνιτικές περιοχές στην ιδιοκτησία της ΔΕΗ, τώρα υπάρχει κίνδυνος να καταλήξουν σε γερμανική ιδιοκτησία, σε μια περιοχή που κατά την περίοδο της Κατοχής κατακάηκε από τους Γερμανούς για την αντιστασιακή της δράση.

Εναλλακτικά, μπορείτε να ακούσετε τη συζήτηση στην ιστοσελίδα neakriti  στο ραδιόφωνο 98.4 ή και στο YouTube.